Uống rượu vang đỏ mỗi ngày có tốt không? Chuyên gia giải đáp

Không nên mặc định rằng uống rượu vang đỏ mỗi ngày là tốt cho sức khỏe. Một số nghiên cứu từng gợi ý lợi ích ở mức uống hạn chế, nhưng các tổ chức như American Heart Association và Mayo Clinic không khuyến nghị bắt đầu uống rượu để cải thiện sức khỏe, còn WHO cho biết không có mức tiêu thụ rượu nào hoàn toàn không có rủi ro.

Câu hỏi “uống rượu vang đỏ mỗi ngày có tốt không?” rất dễ nhận được những câu trả lời một chiều, nhất là khi vang đỏ thường được gắn với hình ảnh sống lành mạnh, ăn uống kiểu Địa Trung Hải và các hợp chất chống oxy hóa như resveratrol. Tuy nhiên, nếu nhìn theo khuyến nghị y khoa hiện nay, không nên mặc định rằng uống vang đỏ hằng ngày là một thói quen tốt cho sức khỏe. Mayo Clinic cho biết vang đỏ từ lâu được cho là có lợi cho tim, nhưng mối liên hệ đó chưa đủ để biến việc uống rượu thành một lời khuyên sức khỏe chung. American Heart Association cũng không khuyến nghị bắt đầu uống rượu để đạt lợi ích tim mạch, còn WHO nhấn mạnh không có hình thức tiêu thụ rượu nào là không có rủi ro

Có thể bạn quan tâm:

• Cách uống rượu vang đỏ như người sành, gợi ý từ chuyên gia
• Rượu vang đỏ có tốt cho tim mạch? Hiểu đúng trước khi uống
• Uống rượu vang có hại gan không? Uống như nào tốt cho gan?

1. Vì sao nhiều người tin uống vang đỏ mỗi ngày là tốt?

1.1. Niềm tin này bắt nguồn từ đâu?

Niềm tin này hình thành từ nhiều năm trước, khi một số nghiên cứu quan sát ghi nhận rằng ở một vài nhóm dân số, đặc biệt trong bối cảnh ăn uống kiểu Địa Trung Hải, người dùng lượng nhỏ rượu vang trong bữa ăn có vẻ có chỉ số tim mạch thuận lợi hơn. Từ đó, vang đỏ dần được truyền thông phổ thông gắn với ý tưởng “mỗi ngày một ly cho khỏe”. Vấn đề là những quan sát như vậy không chứng minh chắc chắn rằng chính rượu vang tạo ra lợi ích, bởi người uống vang trong các nghiên cứu này thường cũng có lối sống tốt hơn về nhiều mặt khác như khẩu phần ăn, mức vận động và điều kiện chăm sóc sức khỏe.

1.2. Resveratrol và chất chống oxy hóa thường được nhắc đến như thế nào?

Một lý do khiến vang đỏ được nhìn theo hướng tích cực là vì nó chứa các hợp chất thực vật như polyphenol và resveratrol. Mayo Clinic cho biết resveratrol là một trong những chất thường được nhắc đến khi bàn về khả năng hỗ trợ tim mạch của vang đỏ. Chính vì có yếu tố chống oxy hóa này, nhiều người dễ tin rằng nếu uống đều mỗi ngày thì cơ thể sẽ được bảo vệ tốt hơn. Nhưng cần nhớ rằng các hợp chất đó chỉ là một phần của câu chuyện, trong khi bản thân đồ uống này vẫn chứa cồn, tức yếu tố có thể gây hại nếu dùng sai cách hoặc duy trì thành thói quen khó kiểm soát.

1.3. Vì sao thông điệp này dễ bị đơn giản hóa quá mức?

Thông điệp này dễ bị đơn giản hóa vì nó nghe rất hấp dẫn và rất dễ nhớ. Một ly vang đỏ mỗi ngày là hình ảnh mang tính biểu tượng, dễ được chia sẻ hơn so với những giải thích dài về nghiên cứu quan sát, yếu tố nhiễu hay giới hạn bằng chứng. Trong thực tế, WHO nêu rõ rằng ngay cả mức tiêu thụ thấp cũng vẫn có rủi ro nhất định, còn AHA nhấn mạnh vẫn còn nhiều khoảng trống kiến thức về tác động thật sự của việc uống ít đến vừa đối với tim mạch. Vì vậy, khi truyền thông chỉ giữ lại phần “vang đỏ có chất tốt” mà bỏ qua phần “rượu vẫn mang rủi ro”, người đọc rất dễ hiểu sai thành “uống mỗi ngày là tốt”.

2. Uống rượu vang đỏ mỗi ngày có thật sự tốt không?

2.1. Lợi ích tiềm năng nào từng được nghiên cứu?

Điều công bằng cần thừa nhận là vang đỏ từng được nghiên cứu khá nhiều vì một số lợi ích tiềm năng. Mayo Clinic cho biết cả cồn ở mức hạn chế và các chất chống oxy hóa trong vang đỏ từng được xem là có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ bệnh động mạch vành trong một số bối cảnh. Đó là lý do câu chuyện về vang đỏ không hoàn toàn vô căn cứ. Tuy nhiên, lợi ích tiềm năng trong nghiên cứu không đồng nghĩa với việc biến nó thành thói quen nên áp dụng hằng ngày cho số đông. Giữa khả năng sinh học và khuyến nghị sức khỏe cộng đồng luôn có một khoảng cách rất lớn.

2.2. Vì sao chưa thể khuyên mọi người uống mỗi ngày?

Lý do chính là bằng chứng hiện nay chưa đủ mạnh để nói rằng uống rượu vang đỏ hằng ngày sẽ tạo ra lợi ích sức khỏe rõ ràng hơn rủi ro. American Heart Association cho biết tiêu thụ nhiều rượu, nhìn chung trên 2 ly mỗi ngày, và kiểu uống dồn dập có liên quan nhất quán với các kết cục tim mạch xấu hơn như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ, loạn nhịp, bệnh cơ tim và suy tim. Đồng thời, tổ chức này cũng nói vẫn cần thêm các thử nghiệm chất lượng cao để làm rõ tác động thật sự của mức uống nhẹ đến vừa. Khi bằng chứng còn chưa chắc chắn như vậy, sẽ không phù hợp nếu khuyên mọi người duy trì thói quen uống mỗi ngày chỉ vì kỳ vọng vào lợi ích.

2.3. Quan điểm hiện nay của các tổ chức y khoa là gì?

Quan điểm hiện nay khá nhất quán theo hướng thận trọng. Mayo Clinic nêu rõ rằng nếu bạn không uống rượu, đừng bắt đầu uống chỉ vì nghĩ rằng nó tốt cho tim. American Heart Association cũng không khuyến nghị sử dụng rượu để đạt lợi ích tim mạch. WHO thì đi xa hơn khi khẳng định không có mức tiêu thụ rượu nào là hoàn toàn không có rủi ro. Khi đặt ba quan điểm này cạnh nhau, có thể thấy câu trả lời hợp lý cho câu hỏi “uống mỗi ngày có tốt không?” là không nên xem đó là một thói quen tốt mặc định. Nếu có uống, đó nên là lựa chọn thưởng thức có ý thức, không phải chiến lược chăm sóc sức khỏe.

3. Những rủi ro khi biến vang đỏ thành thói quen hằng ngày

3.1. Uống đều mỗi ngày ảnh hưởng gì đến huyết áp và tim mạch?

Một trong những điều đáng lo nhất khi uống rượu đều đặn là tác động lên tim mạch không phải lúc nào cũng nhẹ như nhiều người tưởng. AHA cho biết tiêu thụ từ 2 ly trở lên mỗi ngày có thể làm huyết áp tăng, và việc giảm uống ở nhóm uống nhiều có thể giúp huyết áp giảm xuống. Ngoài ra, tiêu thụ rượu nhiều hoặc kéo dài còn liên quan đến nguy cơ loạn nhịp, đột quỵ và các vấn đề tim mạch khác. Điều này cho thấy khi vang đỏ trở thành một thói quen lặp lại hằng ngày, câu hỏi không còn “uống loại nào tốt hơn”, phải chuyển thành “tần suất và tổng lượng cồn đang ảnh hưởng cơ thể ra sao”.

3.2. Nguy cơ đối với gan, giấc ngủ và cân nặng là gì?

Rượu không chỉ tác động đến tim. WHO cho biết không có hình thức sử dụng rượu nào là không có rủi ro, và mức nguy cơ còn phụ thuộc vào lượng uống, tần suất, tình trạng sức khỏe cá nhân, tuổi và nhiều yếu tố khác. NIAAA cũng lưu ý rằng rượu ảnh hưởng đến não và cơ thể theo nhiều cách, trong đó các vấn đề liên quan đến giấc ngủ là điều thường gặp khi dùng kéo dài hoặc khi cơ thể lệ thuộc hơn vào cồn. Với người uống hằng ngày, một nguy cơ phổ biến khác là lượng năng lượng nạp thêm rất dễ bị bỏ qua, từ đó ảnh hưởng đến cân nặng và chất lượng chuyển hóa theo thời gian.

3.3. Vì sao uống ít nhưng kéo dài vẫn cần được nhìn thận trọng?

Nhiều người cho rằng chỉ cần mỗi ngày một lượng nhỏ thì gần như vô hại. Nhưng WHO nhấn mạnh ngay cả mức tiêu thụ thấp cũng vẫn mang rủi ro nhất định, nghĩa là vấn đề không chỉ nằm ở chuyện say hay không say. Thói quen lặp lại mỗi ngày còn có một điểm đáng lưu ý là nó rất dễ chuyển từ hành vi thưởng thức sang hành vi lệ thuộc tâm lý. Khi một người bắt đầu tin rằng mình cần một ly vang mỗi tối để thư giãn, ngủ ngon hay sống khỏe hơn, thói quen đó có thể dần bám vào nhịp sống mà chính người uống không nhận ra. Vì vậy, uống ít nhưng kéo dài vẫn cần được đánh giá tỉnh táo, nhất là khi mục tiêu ban đầu là sức khỏe.

4. Ai không nên duy trì thói quen uống vang đỏ mỗi ngày?

4.1. Người có bệnh nền cần lưu ý gì?

Người có bệnh nền, đặc biệt là tăng huyết áp, bệnh tim mạch, rối loạn nhịp, bệnh gan, rối loạn chuyển hóa hoặc tiền sử lệ thuộc rượu, không nên xem vang đỏ hằng ngày là một thói quen “an toàn mặc định”. American Heart Association cho biết uống nhiều rượu và uống dồn dập liên quan nhất quán với các kết cục tim mạch xấu hơn như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ, loạn nhịp, bệnh cơ tim và suy tim. WHO cũng nhấn mạnh rủi ro của rượu không chỉ phụ thuộc vào loại đồ uống mà nằm ở chính cồn, nên vang đỏ không phải ngoại lệ chỉ vì mang hình ảnh “nhẹ” hơn.

4.2. Người đang dùng thuốc có cần tránh không?

Có. Người đang dùng thuốc cần đặc biệt cẩn trọng vì rượu có thể tương tác với nhiều nhóm thuốc khác nhau. NIAAA lưu ý việc kết hợp rượu với thuốc, nhất là các thuốc có tác dụng an thần, có thể làm tăng nguy cơ té ngã, tai nạn khi lái xe và thậm chí quá liều gây tử vong. Ngay cả lượng rượu nhỏ cũng có thể làm buồn ngủ, chóng mặt hoặc làm nặng thêm tác dụng phụ của thuốc. Vì vậy, với người đang điều trị bệnh mạn tính, câu hỏi hợp lý là “thuốc tôi đang dùng có tương tác với rượu hay không?”.

4.3. Những nhóm nên hạn chế tối đa hoặc không nên uống?

Những nhóm nên hạn chế tối đa hoặc tránh uống gồm phụ nữ mang thai, người có tiền sử rối loạn sử dụng rượu, người từng có vấn đề gan, người dễ bị mất ngủ hoặc rối loạn lo âu do rượu, cùng với những ai đã có bệnh nền cần theo dõi sát. Mayo Clinic nêu rõ rằng nếu bạn không uống rượu, không nên bắt đầu uống vì lý do sức khỏe. Quan điểm này đặc biệt quan trọng với những người thuộc nhóm nguy cơ, bởi thói quen uống mỗi ngày rất dễ được hợp thức hóa bằng niềm tin “uống ít để khỏe”, trong khi mức rủi ro thực tế lại phụ thuộc rất nhiều vào cơ địa và bệnh sử cá nhân.

5. Nếu vẫn uống, thế nào là cách tiếp cận hợp lý hơn?

5.1. Uống để thưởng thức khác gì uống vì nghĩ sẽ khỏe hơn?

Khác biệt nằm ở mục đích và kỳ vọng. Nếu uống để thưởng thức, người uống thường ý thức rằng đây là một lựa chọn ẩm thực hoặc sở thích cá nhân, chứ không phải công cụ cải thiện sức khỏe. Ngược lại, nếu uống vì tin rằng “mỗi ngày một ly sẽ tốt hơn cho cơ thể”, rất dễ hình thành tâm lý chủ quan và bỏ qua rủi ro tích lũy. Mayo Clinic và American Heart Association đều không khuyến nghị bắt đầu uống rượu để lấy lợi ích tim mạch, nên cách tiếp cận hợp lý hơn là xem vang đỏ như đồ uống thưởng thức có chừng mực, không phải thói quen trị liệu.

5.2. Giới hạn phổ biến hiện nay được hiểu ra sao?

Nếu một người vẫn chọn uống, AHA khuyến nghị không quá 1 ly mỗi ngày với nữ và không quá 2 ly mỗi ngày với nam đối với những người chọn sử dụng rượu. Theo cùng hướng dẫn này, 1 ly rượu vang tương đương khoảng 5 ounce ở mức 12% cồn. Tuy nhiên, đây không phải là “mức tốt cho sức khỏe”, nó chỉ là ngưỡng giới hạn thường được dùng để giảm bớt rủi ro tương đối ở người đã có thói quen uống. Hiểu sai điểm này là lý do khiến nhiều người biến giới hạn an toàn tương đối thành mục tiêu nên đạt mỗi ngày, trong khi bản chất của khuyến nghị là để hạn chế chứ không phải khuyến khích.

5.3. Vì sao không nên dùng vang đỏ để bù cho lối sống thiếu lành mạnh?

Không có bằng chứng nào cho thấy một ly vang đỏ mỗi ngày có thể bù cho thiếu ngủ, ít vận động, ăn uống mất cân đối hay hút thuốc. Mayo Clinic và AHA đều nhấn mạnh rằng những nền tảng bảo vệ tim mạch thật sự vẫn là không hút thuốc, vận động đều, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu. So với các yếu tố đó, vai trò của rượu vang đỏ nếu có chỉ là rất nhỏ và còn nhiều tranh cãi. Vì vậy, dùng vang đỏ như một cách “cân bằng lại” lối sống thiếu lành mạnh là cách hiểu sai cả về khoa học lẫn thực hành sức khỏe.

6. Cách nhìn đúng về vang đỏ trong đời sống hiện đại

6.1. Vang đỏ nên được xem là đồ uống thưởng thức hay thức uống sức khỏe?

Trong bối cảnh hiện nay, vang đỏ phù hợp hơn với vai trò đồ uống thưởng thức có chừng mực. WHO nhấn mạnh không có mức tiêu thụ rượu nào hoàn toàn không có rủi ro, còn Mayo Clinic nói rõ không nên bắt đầu uống chỉ để có lợi cho tim. Hai quan điểm này cho thấy việc gọi vang đỏ là “thức uống sức khỏe” là một cách diễn giải quá xa so với bằng chứng. Nó có thể là lựa chọn phù hợp trong bữa ăn hoặc dịp gặp gỡ, nhưng không nên được gắn với hình ảnh chữa lành hay bảo vệ cơ thể theo nghĩa chủ động.

6.2. Điều gì quan trọng hơn một ly vang mỗi ngày?

Điều quan trọng hơn luôn là lối sống tổng thể. AHA nêu rõ các thói quen như không hút thuốc, tập thể dục, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ và giữ các chỉ số như huyết áp, cholesterol, đường huyết trong phạm vi kiểm soát mới là nền tảng thật sự để giảm nguy cơ bệnh tim. Khi đặt lên bàn cân, những yếu tố này có giá trị rõ ràng hơn rất nhiều so với giả định rằng uống vang đỏ hằng ngày sẽ mang lại ích lợi sức khỏe. Nói cách khác, người quan tâm đến sức khỏe chỉ nên quan tâm “lối sống của mình đã đủ tốt chưa?”.

6.3. Người yêu vang nên giữ thái độ nào để uống có hiểu biết hơn?

Thái độ phù hợp nhất là tỉnh táo và có giới hạn. Người yêu vang hoàn toàn có thể thưởng thức vang đỏ vì hương vị, phong cách ẩm thực hoặc trải nghiệm cá nhân, nhưng không nên dùng lợi ích sức khỏe như lý do để tự hợp thức hóa việc uống mỗi ngày. AHA cho biết vẫn còn những khoảng trống nghiên cứu về tác động thật sự của mức uống nhẹ đến vừa, còn WHO cho rằng rủi ro bắt đầu từ mức tiêu thụ thấp. Vì vậy, uống có hiểu biết nghĩa là biết rằng vang đỏ không phải kẻ thù tuyệt đối, nhưng cũng không phải “mẹo sống khỏe” để áp dụng máy móc mỗi ngày.

Sau cùng, với câu hỏi “Uống rượu vang đỏ mỗi ngày có tốt không?”, câu trả lời cân bằng nhất là không nên mặc định là tốt. Một số dữ liệu từng gợi ý lợi ích trong những bối cảnh nhất định, nhưng các tổ chức y khoa lớn không khuyến nghị bắt đầu uống rượu để cải thiện sức khỏe, và rủi ro vẫn tồn tại ngay cả ở mức thấp. Nếu vẫn chọn uống, hãy xem đó là lựa chọn thưởng thức có chừng mực, phù hợp với tình trạng sức khỏe và không thay thế cho các nền tảng sống lành mạnh thực sự.

Nguồn tham khảo:

• Lifestyle Changes to Prevent a Heart Attack
• Alcohol Use and Cardiovascular Disease
• Red wine and resveratrol: Good for your heart?
• No level of alcohol consumption is safe for our health