SWA khiếu nại bảo hộ whisky England vì quy định single malt

Hiệp hội Whisky Scotland (SWA) đã gửi đơn khiếu nại tới Chính phủ Vương quốc Anh về quyết định bảo hộ chỉ dẫn địa lý (GI) cho whisky England, vì quy định này cho phép rượu mang tên “single malt” được đường hóa và lên men ngoài nhà chưng cất, theo The Spirits Business ngày 9/10.

Đây là đơn thứ ba trong một tuần. Trước đó, hai nhà chưng cất England là Spirit of Birmingham và Circumstance Distillery cũng khiếu nại, nhưng vì lý do ngược lại: họ cho rằng quy định quá chặt. Các đơn sẽ do HM Courts & Tribunals Service, cơ quan phụ trách tòa án, xem xét.

SWA: single malt phải làm trọn tại một nơi

SWA khẳng định vẫn ủng hộ việc bảo hộ xuất xứ cho whisky England. Điểm hiệp hội phản đối là GI cho phép công đoạn đường hóa và lên men diễn ra ở nơi khác, điều mà theo SWA làm đứt mối liên hệ giữa single malt với một cơ sở sản xuất duy nhất. Với Scotch, luật buộc ba công đoạn đường hóa, lên men và chưng cất phải diễn ra tại cùng một nhà chưng cất.

Theo hiệp hội, loại rượu không đáp ứng điều kiện đó vẫn có thể mang tên “English malt whisky”. SWA cũng ủng hộ một giai đoạn chuyển tiếp để số ít nhà sản xuất hiện chưa đáp ứng yêu cầu tiếp tục dùng tên single malt tới khi giai đoạn này kết thúc.

Hiệp hội whiskey Ireland và hiệp hội whisky Wales cùng SWA ra tuyên bố chung. Các tổ chức cho biết từng đề xuất thỏa hiệp với English Whisky Guild, nhưng vẫn lo ngại sự thiếu nhất quán trong quy trình phê duyệt và cách áp dụng GI về sau. SWA nói khiếu nại nhằm bảo vệ khoản đầu tư và uy tín của Scotch trong phân khúc single malt.

Hai hãng England: không cần đồng vẫn làm được single malt

GI yêu cầu single malt English whisky phải được chưng cất theo mẻ bằng nồi pot still, có thể kết hợp với cột chưng cất, và hơi rượu phải tiếp xúc đủ với đồng. Spirit of Birmingham dùng nồi thép không gỉ, không có chi tiết bằng đồng, nên rượu của hãng không còn được gọi là single malt English whisky.

Nhà sáng lập Anthony Dillon lập luận đồng chỉ là chất xúc tác hỗ trợ phản ứng chứ không phải yếu tố bắt buộc, và hãng đã điều chỉnh quy trình để không cần tới đồng. Liam Hirt, đồng sáng lập Circumstance Distillery ở Bristol, phản đối việc GI chia các hợp chất hương thành nhóm mong muốn và không mong muốn, vì theo ông điều đó sẽ thu hẹp phong cách của whisky England.

Người phát ngôn Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn (Defra) cho biết Spirit of Birmingham vẫn được ghi “English whisky” hoặc “single malt whisky” trên nhãn, chỉ không được ghép thành “single malt English whisky”. Bản nháp ban đầu của English Whisky Guild còn đòi nồi chưng cất hoàn toàn bằng đồng; yêu cầu này đã được bỏ sau giai đoạn lấy ý kiến.

Nguồn bảng: Quy định Scotch Whisky 2009 (điều 3); The Spirits Business.

Một ngành trẻ với hơn 70 nhà chưng cất

Defra phê duyệt GI ngày 11/9. Theo thông cáo của bộ, England có hơn 70 nhà chưng cất whisky, tăng từ 46 cơ sở năm 2023; rượu được xuất sang hơn 30 nước và lượng rượu đang ủ trong thùng được ngành ước tính trị giá khoảng 1 tỷ bảng Anh.

Morag Garden, CEO của English Whisky Guild, cho biết hiệp hội đã tham vấn rộng rãi các thành viên, nhóm chiếm khoảng 90% sản lượng whisky England. Bà thừa nhận còn ý kiến khác nhau về một số điểm. Với quyết định này, cả bốn xứ của Vương quốc Anh đều đã có GI riêng cho whisky.

Người mua tại Việt Nam cần biết gì

Tranh chấp chỉ liên quan tới whisky England; quy định của Scotch không thay đổi. Một chai ghi “Single Malt Scotch Whisky” vẫn có nghĩa là rượu làm hoàn toàn từ lúa mạch mạch nha, được đường hóa, lên men và chưng cất bằng pot still tại một nhà chưng cất duy nhất ở Scotland. Tại QKAWine, Glenfiddich IPA và Glenfiddich Select Cask thuộc nhóm Single Malt Scotch Whisky này. Khi gặp chai single malt từ nước khác, nên đọc kèm xuất xứ, vì cùng một thuật ngữ nhưng điều kiện sản xuất mỗi nơi một khác.

Nguồn nội dung: The Spirits Business; Defra; Quy định Scotch Whisky 2009. QKAWine tổng hợp và biên soạn.

Nội dung dành cho người từ 18 tuổi trở lên. Đã uống rượu bia thì không lái xe.